به طور کلی بسته بندی ها را نسبت به نوع مخاطب در مراحل توزیع و فروش ، به سه گروه مصرفی ، توزیعی و صنعتی میتوان تقسیم کرد .
بسته بندی های توزیعی :ممکن است تعدادی از بسته ها را وکالا های مصرفی را جهت حمل یا نگهداری به صورت یکجا در یک بسته بندی قرار دهند ،این بسته ها را میتوان توزیعی یا واسطه ای نامید . این بسته بندی ها وظیفه ی محافظت های مختلف از محتوی ، حمل ، توزیع و انبارداری بسته های مصرفی را در تعداد مناسب بر عهده دارند . مخاطب اصلی این بسته هانه مصرف کننده نهایی ، بلکه عوامل تو زیع و فروش ، مانند فروشندگان عمده یا خرده فروشان هستند .
بسته های مادر کالاهای مصرفی که تعداد زیادی از یک محصول را در آن ها قرار میدهند همچنین برخی محصو لات که در حجم زیادبه دست توزیع کنندگان وفرو شندگان میرسد و آن ها محصول را در واحد های کوچکتر تقسیم کرده و به فروش میر سا نند از این دست هستند.
اکثر نکات مورد نظر در طراحی بسته بندی های مصرفی ، کم و بیش در بسته های توزیعی رعایت میشود ، با این تفاوت که قواعدی چون محافظت از محتوی در مقابل عوامل مختلف ، به ویژه فشار ها و ضربه های فیزیکی و تسهیل کار توزیع انبار داری و حمل ، نقش مهمتری میا بند . همچنین اطلاعات روی این بسته ها با تاکید بیشتر ، اهداف توزیع را دنبال میکنند وبیش از اطلاع رسانی به مصرف کننده نهایی ، سعی در آسان کردن کار عوامل توزیع و فروش دارند . به طور کلی در طراحی و اطلاعات درج شده روی بسته های توزیعی ،قبل از هر چیز باید مشخص شود درون بسته به طور دقیق چیست و چه مشخصات کمی و کیفی دارد .در طراحی این بسته ها جلب توجه وایجاد انگیزه ی خرید در مصرف کنندگان ، در درجه دوم اهمیت است .گاهی بسته بندی های توزیعی به نحوی طراحی می شونر که بتوانند بسته های کوچکتر مصرفی را به نمایش گذاشته و در فروشگاه ها به عنوان نوعی استند عمل کنند .
بسته بندی صنعتی :نوعی بسته بندی است که برای انتقال کالا از یک تولید کننده به تولید کننده ی دیگر در نظر گرفته میشود . برخی از کالا ها به طور مستقیم به دست مصرف کننده نهایی نمی رسند ، یا به تنهایی قابل استفاده نیستند . به عنوان مثال بسیاری از قطعات صنعتی ، قبل از مونتا ژ نهایی در کارخانه مادر ، در کار گاه ها و کار خانجات دیگری ساخته میشوند ،و در واقع ، قبلل از مصرف کننده به دست تولید کننده ی دیگری میرسند تا جهت مصرف نهایی ، تکمیل و آماده شوند .
از آنجایی که مصرف کننده ی نهایی با بسته بندی های صنعتی تماسی ندارند ، بیشتر رعایت گزینه ها ی اقتصادی ، مثل کم کردن دور ریز مواد اولیه ، مسائلی نظیر حفظ محتوی و راحتی حمل و نقل ، انبار داری و رعایت نکات زیست محیطی مد نظر قرار می گیرد . اطلاعات روی این بسته ها فقط در حد توزیع وتشخیص صحیح کالا کفایت میکندو نیازی به ایجاد زیبایی و گیرایی از طریق بسته بندی نیست
به طور کلی بسته بندی دو نوع وظیفه و عملکرد دارد : وظایف کاربردی ، وظایف ترغیبی . میزان اهمیت هر یک از این دو نوع عملکرد ، رابطه مستقیمی با جایگاه محتوی بسته بندی دارد . درکالا های توزیعی و صنعتی ،جنبه ترغیبی بسته بندی ،نسبت به کالا های مصرفی اهمیت کمتری دارد . در نگاهی کلی ، هر چه کالا مانند کالا های واسطه ای و صنعتی ،به مقصدی جز مصرف کننده ی نهایی بسته بندی شود ، جنبه های کاربردی به وظایف ترغیبی آن تفوق می یابد .
بسته بندی کالاها با سابقه ی ذهنی : گاهی نیاز بازار امروز ایجاب میکند که بسته بندی یک محصول به صورت قدیمی و اولیه باقی بماند و فقط هر از چند گاهی تغغیراتی یابد تا جایگاه خود را در بازار حفظ کرده و در رقابط با سایر بسته ها مشتریان جدید را از دست ندهد . برخی محصولات با بسته بندی مشخص خود در طول زمان مخاطبان خاصی پیدا کرده و در ذهن آن ها جایگاه تثبیت شده ای یافته اند .این جایگاه بیشتر به دلیل آن بوده است که در یک زمان نسبتا طولانی یا کالا به صورت انحصاری بازار را تسخیر کرده یا از کیفیت غیر قابی رقابتی برخوردار نسبت به سایر کالا های مشابه برخوردار بوده است . تثبیت یک کالا و بسته بندی آن از طریق لوگو ، شکل یا ساختار ، رنگ ، جنسیت و حتی طراحی خاص در ذهن مردم ماندگار شده و آن را به یک برند تبدیل میکند . تغییر ذهنیت مخاطب نسبت به بسته بندی های شناخته شده با خطر از دست دادن مصرف کنندگان همیشگی روبروست و نباید مخاطبینی که طی سال ها ، با مشقت و صرف هزینه ی زیاد به سمت یک کالا جلب شده اند ،به یک باره از دست بروند . برای خریداران مشکل است که ناگهان طرح جدیدی را با سابقی ذهنی و شناختی که از یک بسته بندی قدیمی دارند تطبیق دهند .در نتیجه اگر دامنه تغییرات زیاد باشد کالا اعتبار گذشته خود را از دست داده و دیگر آن ها تمایلی به خرید نشان نمی دهند و با آن به عنوان یک کالای جدید برخورد میکنند . در تصمیم گیری برای اصلاحات ، یا طراحی مجدد یک بسته بندی ، طراح باید دقت کند ضمن ارئه ایده های نو ، گیرا و گویا اتصال و پیوستگی طرح جدید با طرح قبلی حفظ شود .
حتی برای کالا هایی که تازه به بازار عرضه می شوند ، اما از هدف تولید کننده ی آن ها این بوده که سبسته بندی نوعی اصالت ، پشتوانه و قدمت را تداعی کند ، نیز میتوان از سابقهی ذهنی مردم بهره گرفت . یک حس نوستالژی که از بسته بندی چوبی یا یک قوطی فلزی مدل قدیمی در ما ایجاد می شود بسیار ریشه دار تر و قدیمی تر از حسی است که از بسته بندی رنگین پلاستیکی دریافت می کنیم .
بسته بندی کالا های هدیه ای : برخی از کالا ها نه به مقصد مصرف شخصی ، بلکه به جهت هدیه دادن به دیگران تهیه می گردند . غالبا این کالا ها کشش های فردی و یا نوعی حالت تفننی و سرگرم کننده دارند . در این میان برخی از تولید کنندگان ، به هدف آنکه کالا ی آن ها جهت هدیه خریداری شود ، اقدام به طراحی و تولید کالا میکنند ، بسته بندی این محصولات باید بیانگر این کاربرد و هدف باشد .
